از این پس همراهان کانون طبیعت و تمدن می توانند برای دریافت مقالات علمی و آخرین اخبار و فعالیت ها به وب سایت رکوعی دات کام که در صفحات درج شده است مراجعه نمایند کانون تحقیقاتی طبیعت و تمدن

کانون تحقیقاتی طبیعت و تمدن

آشتی انسان با طبیعت و حیات وحش

با پروانه ها ( بخش اول )

 

مستندسازی حیات وحشمقاله ی با پروانه ها شامل چندین بخش و زیر بخش میباشد که با پیشروی و گذشت زمان مقالات تخصصی تر و برای استفاده ی دوستان در این وبلاگ قرار خواهد گرفت چند بخش اول طوری بیان خواهد شد که برای تمامی سنین قابل استفاده است و به ترتیب جزئی تر و میکروسکوپی تر به پروانه ها نگاه خواهیم نمود . به طور کلی در بخش با پروانه ها با ساختمان بدنی . ریخت شناسی  یا مورفولوژی . زندگی انواع پروانه ها در ایران و نمونه ای تاکسیدرمی یا آکنده سازی شده و نحوه ی تاکسیدرمی پروانه ها بیان خواهد شد  باشد که نظر مخاطب جلب شود . 

دنیای پروانه ها آنچنان گسترده است که هیچ گاه نمیتوان برای بیان جمعیت آنها از آمار و ارقام استفاده نمود ولی در کل چیزی در حدود یکصدهزار نوع پروانه در کل جهان شناخته شده است اما همان طور که گفته شد این آمار دقیقی نیست .

پروانه ها از راسته  ( بالاتر از خانواده  و پایین تر از  رده ) پولک بالان می باشند علت قرار گرفتن در این راسته میتواند ظرافت ، نازک بودن بال های این حشره باشد که بی شباهت به ساختمان یک پولک نیست ، بسیار ظریف  و شکننده است که حتی  ماهر ترین پروانه گیر ها در جهان هم نمیتوانند همیشه  آنها را سالم از طبیعت صید و به کلکسیون خود اضافه کنند . 

آنها از خانواده ی گرز شاخکان می باشند ( خانواده ی مذکوره هنوز طبقه بندی نشده است ) احتمالا علت انتخاب این خانواده برای عموم جالب است باید متذکر شد به علت شباهت شاخک های هر پروانه به گرز این خانواده به آنها نسبت داده شده است دعوتتان می کنم دو تصویر زیر را با هم مقایسه کنید . 

 بله شباهت در همین است اگر یک بار دیگر به شاخک های پروانه نگاهی بیاندازید متوجه موضوع خواهید شد ، یک سوی شاخک کمی گلوله شکل است و در گرز هم به همین صورت یک طرف گلوله مانند می باشد و اگر به شکل سمت چپ نگاه کنید سر گلوله با خارهایی مزین شده است . در تورم شاخک های پروانه هم موهای ریز وجود دارد که همانند خارهای گرز عمل میکنند ولی در جهت حسی ، پس میتوان گفت علت انتخاب این نام خانوادگی برای وجود چنین شباهت هایی بوده است . 

 

ساختمان بدنی پروانه شامل 4 بخش اصلی می باشد به شرح زیر :

1- سر

2- قفسه سینه

3- بال 

 4- شکم                                  

 سر : محل اصلی تغذیه و سازه های حسی است همان طور که میدانیم سر پروانه کروی شکل میباشد و  از اجزای مختلفی متشکل شده است که چندین نمونه را ذکر خواهیم نمود ، به طور مثال چشمان ، هر دو چشم  در پروانه ها مرکب است ، مرکب بدین معنی است که متشکل شده از چندین چشم کنار هم و در قالب یک مجموعه که از بیرون مشاهد میشود . در نیمه ی جلویی سر پوزه ای باریک و کشیده وجود دارد که ساختمان فیزیک آن این اجازه را به جاندار میدهد تا توسط آن از شیره ی گیاهان تغذیه کند و شیره را سپس به وردی دستگاه گوارش که آن هم در سر جاندار قرار گرفته است هدایت میکند ، اگر از تمامی موارد فوق هم گذر کنیم محل اتصال شاخک ها به جاندار در سر جاندار قرار گرفته است و این محل بنام ارگان جانستون خوانده میشود در واقع میتوان گفت شبیه گلدان است که محل قرار گرفتن ریشه های یک گل است و وجو د مواردی دیگر در سر که به مررو با جزئی تر شدن مقاله به آنها اشاره خواهیم نمود . اگر قبل از خواندن این مقاله مقالاتی دیگر را خوانده باشید از اندام هایی زائد نام برده اند این اندام ها همان آنتن ها یا شاخک است که جزو اندام های حسی محسوب میگردد و برای حفظ تعادل کاربرد دارد و ارگان جانستون که نامبرده شد برای حفظ تعادل در حین پرواز کاربرد دارد یا اندام  سیبیل که در این گونه بنام پالپ یاد میکنند و شبیه شاخک میباشند اما کوتاه تر  و وظیفه ی وجود غذا و پی بردن به غذا را به عهده دارند چرا که در سطح این سیبیل ها موهای حسی ریزی قرار گرفته اند . 

 

 

 

 قفسه سینه : این اندام همانند پلی است برای نقل  و انتقالات یا بهتر است بگوییم عبور و مرور مواد غذایی و مایعات داخلی بدن . قفسه ی سینه خود به سه بخش تقسیم خواهد شد که هر بخش دارای یک جفت ( دو عدد ) پا می باشند در کل میتوان گفت هر پروانه دارای 6 عدد پا می باشد که 2 عدد از آن ها  کوتاه تر از مابقی می باشند در جلو و 4 عدد در پشت و قسمت های عقبی قرار گرفته اند و به قفسه ی سینه متصل می باشند اما غیر از پا 4 بال پروانه نیز به قفسه ی سینه اش متصل است شاید سوالی مبنی بر آن پیش آید که پروانه دارای دو بال است اما دید کلی به این صورت است ، اگر جزئی تر به یک پروانه نگاه کنیم این طور نیست دارای 4 بال مجزا می باشد که به بخش های مزو  و متا متصل شده اند ( مزو به بخش میانی قفسه سینه گویند )  اما در کنار هم ، و دو به دو موازی یکدیگر اند  ، که به بال های عقبی HINDWING و به بال های جلویی FOREWING گویند . 

قفسه ی سینه دارای ماهیچه هایی است که سبب حرکت پاهای جاندار می شود ، اما چند خط به عقب بر خواهیم گشت یعنی پاهای جلویی که گفته شد کوتاه تر میباشند به راستی وظایف این پاهای کوتاه چیست ؟ 

این پاها وسیله ای برای تمیز کردن آنتن یا شاخک ها می باشند

 


 همان طور که گفته شد یک پروانه دارای چهار بال، دو forewings و دو hindwings. آنها به بخش های دوم و سوم قفسه سینه (مزو و متا قفسه سینه) متصل شده اند حال اگر یک بال را زیر میکروسکوپ مشاهده کنیم چه خواهیم دید ، باید گفت دو لایه غشا ( کوتیکول ، یاخته های روپوستی ) در ابتدا تمامی بال را پوشش داده اند و رگ هایی در مابین غشاها وجود دارد که فوایدی دارد به شرح زیر : 

جاندار هنگام سرما بال ها را رو به نور خورشید خورشید باز نموده و به سبب عبور رگ ها از بال جاندار و جریان خون درون این رگ ها بدن جاندار گرما را جذب و بدنش از سرما محفوظ میماند . 

مهمترنی غدد پوستی آنها عبارتند از: غده‌های چرب کننده، غده‌های مومی، غده‌های لاکی، غده‌های ابریشم‌ ساز و غده‌های پوست‌ اندازی 

 

هر کدام از این بال ها رنگ بندی خاصی را داراست به طور مثال یکی مشابه برگ است ، این برگ بودن همان استتار جاندار است و او را از خطرات محیطی می رهاند

 

 

یا دیگری خطوط دوار مانندی در روی خود دارند این خطوط دایره مانند چشمان کاذب را شکل میدهند این چشمان کاذب جاندار شکارچی را گمراه خواهد کرد دعوتتان میکنم تصاویر زیر را با دقت مشاهده نمایید . 

 اگر دو بال پایین پروانه ی فوق را به هم نزدیک کنیم :

 بله درست حدس زده اید شبیه صورت یک جغد شده است با این حرکت دروغین جاندار با شکارچی های بزرگ تر از خود مقابله میکند به طور مثال عنکبوتی بزرگ میخواهد به پروانه نزدیک شود ، پروانه با نزدیک کردن دو بال انتهایی خود به هم تصویر یک جغد را شکل میدهد و عنکبوت به علت ترس فرار خواهد کرد .

گاهی دیگر به خاطر پیدا نمودن جفت سطح بال پروانه ها دارای رنگ آمیزی های مختلفی است چراکه تنها شانس نر ها برای پیدا کردن ماده ها همین رنگ و روی زیبای آنهاست پس میتوان گفت نر ها دارای رنگ بندی شاد تر  و زیباتری هستند 

 

 شکم : این قسمت متشکل شده است از مهمترین بخش بعد از مغز ، یعنی توبول وظیفه توبول تصفیه خون جاندار است و قسمت های دیگر هم در همین شکم واقع شده است مثل : مقعد ، دستگاه گوارش و ...

 

پایان بخش اول

 

برای بازدید از سالن پروانه های  موزه تاریخ طبیعی ایران - داراباد 

اینجا کلیک فرمایید